Wandeling Tussen Oude Rijn en Oude Waal

Een schitterende wandeling door de Rijnwaardse uiterwaarden. De gemarkeerde rondwandeling Tussen Oude Rijn en Oude Waal, neemt je mee door een landschap dat in het verleden is gevormd door de alsmaar veranderende rivier. Maar ook nu nog is het water nooit ver weg. Je wandelt langs Neder-Rijn en Oude Waal, langs kleiputten en zandafgravingen. In een gebied waar de natuur vaak (weer) haar gang mag gaan.

Uiterwaarden

Verscholen achter de hoge Rijndijk ligt het dorpje Pannerden. De 19e-eeuwse Sint-Martinuskerk in het centrum van het plaatsje is startpunt van de 14 kilometer lange rondwandeling. De Oude Rijnstraat (hoe toepasselijk is de naam) leidt ons het dorp uit. We volgen de groene markering, steken de Rijndijk over, en duiken de uiterwaarden in. Hier splitst de Rijn zich in Waal en Pannerdensch Kanaal. In de verte het imposante regelwerk van Rijkswaterstaat. Hiermee wordt de waterverdeling bijgesteld, in tijden van hoogwater.

Dijkdoorbraak

“Mijn pet vonden we dertig meter verderop terug. Het is moeilijk te onthouden wat we kwijt zijn geraakt.” Het zijn de laatste zinnen van het gedicht De dag dat het water ons kwam halen. De woorden zijn te lezen op een paneel langs de weg. Het herinnert aan de vaak rampzalige gevolgen van overstromingen, waar de streek mee te kampen heeft gehad. Zo hebben de dorpjes waar we vandaag langswandelen flink geleden onder een dijkdoorbraak in 1926. Door extreme regenval en aanvoer van smeltwater bezweek de dijk, kwam het water tot dakgoothoogte en gingen tientallen woningen verloren.

Kalme rivier

Een smalle asfaltweg met de naam Veerdam (hoe toepasselijk ook deze naam) leidt naar het veerpontje. Het verbindt de Rijnwaardense Uiterwaarden met de regio Arnhem-Nijmegen. Maar de wandeling slaat voor het veer af. We volgen een versleten asfaltweggetje over de lage zomerdijk langs het water. Een straf windje laat de bladeren van de populieren langs het pad hoorbaar ritselen, twee ganzen scheren laag over het dijkje voor mij langs. Vanaf het pad een prachtig uitzicht over de kalme rivier.

Oude dijk

Over een oude dijk, die geen functie als dijk meer heeft, wandelen we verder tussen twee plassen door. Links de Zorgdijkplas. Tegenwoordig natuurgebied en in handen van Staatsbosbeheer. Rechts zicht op de Lobberdense Waard. Hier wordt nog zand afgegraven voor de baksteenindustrie. Het dijkje is prachtig begroeid met bloeiend fluitenkruid en boterbloem. Verder houden vele vogels me gezelschap. En ik verbaas me erover dat ik tot nu toe geen enkele andere wandelaar heb gezien. Terwijl het een mooie zondagmiddag in het voorjaar is. Bij fietsers is het gebied blijkbaar wel populair. Aangevoerd door de twee veerpontjes in de buurt en – zo te horen – uit ons buurland Duitsland. Dit laatste is niet zo vreemd, want behalve rivierengebied is dit ook grensgebied.

Lobberdense Waard

Zo komen we weer aan op de Rijndijk. En duiken direct weer de uiterwaarden in. Een lange rechte asfaltweg geeft toegang tot de Lobberdense Waard. Een gebied waar natuur, recreatie en zand- en kleiwinning hand in hand moeten gaan. Voor wandelaars en fietsers is een breed betonnen pad aangelegd. Een bord waarschuwt voor werkverkeer: zand- en kleiwinning is immers een van de activiteiten in het gebied. Behalve het bord merk ik er echter tot nu toe niks van. Ook hier is het rustig wandelen, met uitzicht op de waterplassen aan weerszijden van de weg.

Vervlogen tijden

Ooit stonden er tien steenfabrieken in de omgeving. Een oude kraan langs de kant van de weg herinnert aan deze tijd. Helemaal verdwenen is de steenindustrie niet. Aan de rand van de Lobberdense Waard wandelen we langs een moderne steenfabriek. Op het terrein wachten duizenden bakstenen – keurig opgesteld in rijen en op pallets – op transport. Oude arbeiderswoningen langs de weg herinneren aan de vervlogen tijden.

Millingen aan de Rijn

We steken de Oude Waal over, die hier niet breder is dan een beek. Een sluis uit de 19e-eeuw regelt de watertoevoer. Het is een robuust ijzeren bouwwerk – en waarom zou je ook iets vervangen dat nog goed zijn taak vervult? Voor de tweede maal zijn we aangekomen bij de Rijn, die we ook even volgen. Aan de overkant zicht op Millingen aan de Rijn. Net als Pannerden is het plaatsje middels een veerpontje verbonden met de overkant van de brede rivier.

De Bijland

De laatste waterplas van de wandeling Tussen Oude Rijn en Oude Waal dient zich aan. En dat is meteen de grootste. De Bijland is in de jaren ’20 van de vorige eeuw ontstaan door zand- en grindwinning. Hartje zomer goedbezocht door recreanten, ’s winters – als de rust is teruggekeerd – drukbezocht door overwinterende watervogels.

Baadster

Het imposante metershoge ijzeren kunstwerk ‘Romeinse baadster’ is al van veraf te zien. Als je weet dat tijdens de baggerwerkzaamheden van zo’n honderd jaar geleden veel Romeinse resten zijn gevonden, dan snap je waarom deze hier staat. Of ik het nou echt mooi vind…

Stiltegebied

De laatste kilometers – vanaf Herwen terug naar Pannerden – gaan tussen akkers en weilanden door. Een pad dat (voor het overgrote gedeelte) alleen voor wandelaars toegankelijk is. Een bord langs het pad maakt duidelijk dat we Stiltegebied betreden. Maar het verschil is eigenlijk niet te merken. En dat is positief bedoeld: vrijwel het hele pad verliep al in stilte.

Een aanrader

En dat laatste, de rust in dit gebied is meteen een van de sterke kanten van de rondwandeling – die is ontwikkeld door de Arnhemse uitgeverij Gegarandeerd Onregelmatig. Je wandelt hier door een gebied waar weinig wandelaars komen. Hemelsbreed is de afstand tot de regio Arnhem-Nijmegen minimaal, maar blijkbaar is de rivier een barrière. Het andere sterke punt van Tussen Oude Rijn en Oude Waal is dat je wandelt door een bijzonder rivierenlandschap, dat nog deels zijn ongerepte karakter heeft bewaard. En waar men zich er in ieder geval voor inzet, de natuur weer haar gang te laten gaan. Kortom: een aanrader deze rondwandeling!