Waar eens stenen werden gebakken en Zwollenaren naar het strand gingen, mag nu de natuur weer haar gang gaan. Hier in het uiterwaardengebied tussen Windesheim en Zwolle, heeft Landschap Overijssel een prachtige rondwandeling uitgezet. Over de dijk, stille landweggetjes en Landgoed Windesheim.
Uiterwaarde
Ooit leidde de Fabrieksweg naar de steenfabriek aan de IJssel. Nu eindigt de weg in een nog lege parkeerplaats. Hier begint de Erfgoedtocht Windesheim. Ik trek mijn wandelschoenen aan en begin de 11 kilometer lange rondwandeling. Een houten klaphek geef toegang tot de ruige uiterwaarde; alleen wandelend kun je hier verder. Ik loop over een pas gemaaid wandelpad, tussen hoge grassen en bloeiende wilde planten door. Af en toe begeleid door een vlinder of een libelle.
Vogelkijkhut
Voor de vogelkijkhut moet je even de route verlaten. Een smal wandelpad tussen de struiken en bomen door brengt je naar het Zandgat. Een plas die met een nauwe doorgang in verbinding staat met de IJssel. Vanuit de vogelkijkhut op dit moment geen vogels op het water te zien, maar rondom zijn ze wel te horen. Ook mooi.
Lepelaars
Ik wandel verder over de dijk – en geniet van de rust en het mooie, weidse uitzicht. Ik passeer een oude grenspaal. Ooit gaf deze aan welke hoeve verantwoordelijk was voor het onderhoud van het stuk dijk. De arduinstenen paal uit 1760 is nu officieel rijksmonument. En even later toch bijzondere watervogels: in een poel langs de dijk zoeken twee lepelaars onverstoord naar eten.
Oude IJsselcentrale
Terwijl ver weg aan de horizon wat hoogbouw van Zwolle in zicht komt, nader ik het keerpunt van de eerste lus van de wandeling. Ik ben aangekomen bij de restanten van de oude IJsselcentrale. Ooit voorzag deze de stad Zwolle van elektriciteit. Ik wandel langs de waterplas, die de naam Materiaalhaven draagt. De kolk is het overblijfsel van een dijkdoorbraak in 1573. Begin vorige eeuw was er een openluchtzwembad voor Zwollenaren te vinden.
Harculo
Net achter de dijk ligt het 150 inwoners tellende buurtschap Harculo. Een smalle, licht slingerende asfaltweg loopt er doorheen. Ook hier is het rustig wandelen. Doorgaand verkeer vind je hier niet. Wel aan het einde van de bebouwing een Rustpunt. Bijna halverwege de route een mooie gelegenheid voor een kleine wandelpauze.
Landgoed Windesheim
Een smalle onverharde weg tussen de weilanden door geeft toegang tot Landgoed Windesheim. Het 660 hectare tellende particuliere landgoed bestaat grotendeels uit aan boeren verpacht land. Dichter bij het landhuis vind je een fraai parkachtig bos – het volgende doel van de route. Het gaat verder over smalle, slingerende bospaden. Meer dan tweehonderd jaar geleden is het park aangelegd door de Nederlandse landschapsarchitect Husly. Ik passeer een oude beuk, waarvan de indrukwekkende stamomvang doet vermoeden dat deze de aanleg van het park nog heeft meegemaakt.
Huis Windesheim
Een korte stenen trap kondigt het landhuis aan. Langs het verhoogde pad komt de ruïne van wat eens Huis Windesheim was in zicht. Het landhuis is in de Tweede Wereldoorlog helaas totaal verwoest en nooit meer herbouwd. Zowel de overblijfselen ervan, als de gespaarde dienstwoningen erachter, zijn nu beschermd monument.
Het dorp door
Dan is het niet ver meer naar het dorp Windesheim. Het ongeveer 800 inwoners tellende plaatsje kent een lange geschiedenis – en dat is te zien tijdens de korte rondgang erdoor. Zo kom je langs de oudste boerderij van Salland. Het houten gebinte ervan stamt uit 1502. Ook bijzonder is dat de boerderij is gebouwd op een deel van de restanten van het oude klooster, dat hier in de 15e en 16e eeuw stond. Van het klooster zijn alleen de kelders bewaard gebleven. En de fraaie kerk, die oorspronkelijk onderdeel van het kloostercomplex was.
Tichelgaten
Ik nader de Tichelgaten. Eens werd hier rivierklei gewonnen voor het bakken van stenen. De nabijgelegen steenfabriek is vanaf de helft van de 19e eeuw meer dan honderd jaar actief geweest. Na het afgraven van de kleigrond bleven grote gaten achter. Ze staan nu bekend als de ’tichelgaten’. Als je weet dat het woord tichel is afgeleid van het Latijnse woord voor dakpan (tegula) dan is de naam ook duidelijk.
IJsvogels
Hoewel het op de kaart lijkt dat het laatste deel van de wandeling hoofdzakelijk langs het water gaat, loop je grotendeels langs dichte struiken en bomen, die het zicht op de Tichelgaten ontnemen. Maar dat neemt niet weg dat het mooi wandelen is hier. Met af en toe toch even zicht op de Tichelgaten. En voor mij aan het einde van de wandeling nog een leuke bonus: twee jonge ijsvogels op een tak boven het water.
